Mięso roślinne, po początkowym okresie entuzjazmu i dynamicznego wzrostu, znalazło się na rozdrożu. Spadki sprzedaży, krytyka ze strony przemysłu mięsnego i rosnąca świadomość konsumentów na temat żywności przetworzonej zmusiły producentów, takich jak Beyond Meat i Impossible Foods, do ponownego przemyślenia strategii i walki o odzyskanie zaufania klientów.
Jeszcze pięć lat temu alternatywne źródła białka, w tym mięso roślinne, zdawały się być gotowe do zdetronizowania czerwonego mięsa, oferując zdrowszą, bardziej etyczną i przyjazną dla klimatu opcję. Dziś jednak, jak zauważa Cara Buckley w swoim artykule dla New York Times, „cień wisi nad sektorem”.
Mięso roślinne a zdrowie – fakty i mity
W odpowiedzi na zarzuty o wysoką zawartość sztucznych składników i niską wartość odżywczą, mięso roślinne potrzebowało kampanii promującej te produkty jako zdrowe i pełnowartościowe alternatywy dla tradycyjnego mięsa. Beyond Meat zmodyfikował receptury niektórych produktów, obniżając zawartość tłuszczów nasyconych i sodu, wprowadzając więcej roślin strączkowych i oleju z awokado. Impossible Foods z kolei uruchomiło „centrum zdrowia”, w którym konsumenci mogą znaleźć informacje na temat wartości odżywczych ich produktów. Obie firmy podkreślają również, że ich produkty zostały uznane za zdrowe przez Amerykańskie Stowarzyszenie Diabetologiczne i Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne.
„Jeśli naprawdę chcemy spojrzeć na to z perspektywy żywności, to 'przetworzone’ oznacza wysoce sztuczne i mające bardzo małą wartość odżywczą”, mówi Peter McGuinness, dyrektor generalny Impossible Foods. „Jesteśmy produktem bogatym w składniki odżywcze. To nie jest tradycyjna definicja 'przetworzonego'”.
Zobacz: Awokado kontra mięso. Co jest lepsze dla planety?
Rzeczywiście, analiza dziesiątek badań opublikowana w Canadian Journal of Cardiology wykazała, że w porównaniu z mięsem, roślinne alternatywy „generalnie mieszczą się w zakresie od mniej więcej neutralnego do korzystnego”, jak powiedział Matthew Nagra, lekarz naturopata z Kolumbii Brytyjskiej, który przeprowadził przegląd. Badania nie wykazały dowodów na to, że „niepokojące aspekty” mięsa roślinnego, takie jak wysoka zawartość sodu, przeważają nad potencjalnymi korzyściami sercowo-naczyniowymi związanymi z jedzeniem go zamiast mięsa zwierzęcego.
Ultraprzetworzone czy nie? Mięso roślinne kontra tradycyjne mięso
Jednak etykieta „ultraprzetworzone” wciąż rzuca cień na mięso roślinne. Producenci starają się zatem niuansować ten termin, podkreślając różnice między swoimi produktami a żywnością wysoce przetworzoną, taką jak chipsy, słodycze czy gotowe dania mrożone. Argumentują, że ich produkty, choć przetworzone, są bliższe konserwowanej fasoli niż batonikom. Ethan Brown, założyciel Beyond Meat, idzie o krok dalej, twierdząc, że proces produkcji ich zamienników, polegający na ekstrakcji białek z roślin strączkowych, jest „pięknym procesem”, który pomija zwierzęta jako pośrednika.
„To piękny proces, który pochodzi bezpośrednio z gleby i z farmy w sposób, w jaki nie dzieje się to w przypadku ferm przemysłowych”, mówi Brown.
Warto również pamiętać, że mięso roślinne różni się znacząco od przetworzonego mięsa, takiego jak parówki czy bekon, które Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje jako rakotwórcze. Dr Matthew Lederman, współautor książek „Forks Over Knives Plan” i „The Whole Food Diet”, podkreśla, że zamienniki mięsa stanowią zdrowszą alternatywę, gdy ludzie mają ochotę na burgery. „Dla większości ludzi, w tym dla mnie, położenie fasoli i soczewicy na bułce do hamburgerów po prostu nie zaspokoi tej potrzeby”, mówi dr Lederman.
Mięso roślinne ma kryzys wizerunkowy
Pomimo wysiłków zmierzających do poprawy wizerunku, branża zamienników mięsa stoi przed wieloma wyzwaniami. W ostatnich latach rynek ten skurczył się, a ceny akcji Beyond Meat drastycznie spadły – z 234 dolarów do mniej niż 4 dolary za akcję. Firma jest zadłużona na ponad miliard dolarów. Przyczyną są m.in. ataki ze strony przemysłu mięsnego i hodowców zwierząt, a także krytyka ze strony zwolenników „czystej” żywności. Do spadku popularności przyczyniły się również głośne kampanie reklamowe, finansowane przez byłego lobbystę tytoniowego Richarda Bermana, które przedstawiały zamienniki mięsa jako produkty pełne sztucznych składników i niezdrowe.
Jak zauważa John Baumgartner, analityk żywności w Mizuho Americas, wzrost przychodów Beyond Meat w trzecim kwartale 2024 r. był napędzany przez wzrost cen, a odbicie się akcji firmy jest mało prawdopodobne. Dodaje również, że podczas gdy Beyond Meat pracował nad ulepszeniem swojego burgera, Impossible Foods prawdopodobnie skorzystało z wprowadzenia szerszej gamy produktów, w tym imitacji kurczaka.
Mięso roślinne i jego przyszłość. Zmiana strategii?
Producenci zamienników mięsa nie poddają się jednak i liczą na to, że uda im się przekonać konsumentów do swoich produktów. Beyond Meat, oprócz zmodyfikowanych produktów, stawia na edukację konsumentów w zakresie zdrowego żywienia, konsultując się przy tym z dietetykami i ekspertami ds. żywienia, takimi jak Joy Bauer czy dr Matthew Lederman. Impossible Foods z kolei, pod przewodnictwem McGuinnessa, skupia się na „pysznym i pożywnym” przekazie, celując w mięsożerców i odkładając na później argumenty ekologiczne.
„Idziemy za mięsożercami, a każdy punkt odniesienia jest przeciwstawiony zwierzęciu”, mówi McGuinness. „Kiedy już to załatwimy, możemy porozmawiać o klimacie, ale ludzie są też dość samolubni”.
Czy te strategie okażą się skuteczne? Czas pokaże. Rynek alternatyw dla mięsa jest wciąż niewielki w porównaniu z rynkiem tradycyjnego mięsa – w 2023 r. w Stanach Zjednoczonych wyniósł 1,2 miliarda dolarów w sprzedaży detalicznej, w porównaniu ze 100 miliardami dolarów dla konwencjonalnego mięsa i owoców morza, według Good Food Institute. Wiele zależy od priorytetów konsumentów i tempa innowacji w branży. Kluczowe znaczenie będzie miało poprawienie smaku, obniżenie ceny i skuteczne komunikowanie korzyści zdrowotnych i ekologicznych produktów roślinnych.
Warto przeczytać:
Artykuł w New York Times: Yes, Imitation Meat Is Processed. Can It Also Be Healthy?
Analiza badań opublikowana w Canadian Journal of Cardiology: The Effect of Plant-Based Meat Alternatives on the Cardiometabolic Profile: A Systematic Review and Meta-Analysis
